Uszkodzone szkliwo na zębach – przyczyny, objawy, leczenie i profilaktyka

Budowa zęba i jego znaczenie

Zęby to ważne struktury w jamie ustnej. Służą do rozdrabniania pokarmów. Pełnią też funkcje estetyczne. Prawidłowe ustawienie zębów wpływa na wygląd twarzy. Zęby są kluczem do zdrowego uśmiechu. W jamie ustnej dorosłego człowieka znajduje się od 28 do 32 zębów. Dzieci mają 20 zębów mlecznych.

Zęby stałe zastępują zęby mleczne. Zęby mądrości pojawiają się później. Zwykle między 17 a 21 rokiem życia. Czasem występują zęby nadliczbowe. Wymagają one konsultacji ze stomatologiem.

Anatomiczna budowa zęba

Każdy ząb składa się z trzech głównych części. Są to korona, szyjka i korzeń. Korona to część widoczna w jamie ustnej. Szyjka łączy koronę z korzeniem. Korzeń osadzony jest w kości szczęki lub żuchwy.

Wewnątrz korony zęba znajduje się komora. Mieści się w niej miazga. Korzenie zębów mogą mieć różną liczbę. Siekacze i kły mają jeden korzeń. Zęby przedtrzonowe mają jeden lub dwa. Zęby trzonowe posiadają od dwóch do trzech korzeni.

Histologiczna budowa zęba (tkanki)

Ząb zbudowany jest z kilku tkanek. Najważniejsze to szkliwo, zębina, miazga i cement. Szkliwo pokrywa koronę zęba. Jest to najtwardsza tkanka w organizmie. Szkliwo składa się głównie ze związków nieorganicznych. Stanowią one 96-98% jego masy. Głównym składnikiem są kryształy hydroksyapatytu. Pozostałe 2-4% to związki organiczne i woda. Grubość szkliwa może wynosić do 1400 mikrometrów (μm). Szkliwo charakteryzuje się wysoką twardością. W skali Mohsa wynosi 5-6. Odporność na zgniatanie sięga 400 MPa.

Pod szkliwem znajduje się zębina. Jest twardsza niż kość, ale bardziej porowata niż szkliwo. Zębina chroni miazgę zęba. Posiada zdolność do częściowej regeneracji. Zębina składa się w około 70% ze związków nieorganicznych.

Miazga zęba to żywa tkanka. Znajduje się w centrum zęba. Zawiera naczynia krwionośne i nerwy.

Cement korzeniowy pokrywa korzeń zęba. Jest to cienka warstwa tkanki mineralizowanej. Ozębna to włókna łączące cement z kością. Ząb nie jest sztywno zrośnięty z kością. Wykazuje pewną fizjologiczną ruchomość.

Dlaczego szkliwo jest tak ważne?

Szkliwo pełni kluczową rolę ochronną. Zabezpiecza zębinę i miazgę. Chroni przed bakteriami i kwasami. Kwasy powstają z cukrów w jamie ustnej. Szkliwo zapobiega rozwojowi próchnicy. Zapewnia zębom wytrzymałość mechaniczną. Umożliwia prawidłowe gryzienie i żucie. Zdrowe szkliwo to także synonim pięknego uśmiechu. Gładka i lśniąca powierzchnia szkliwa wpływa na estetykę.

Przyczyny uszkodzenia szkliwa

Szkliwo może ulec uszkodzeniu z wielu powodów. Kwasy są głównym wrogiem szkliwa. Pochodzą z diety lub bakterii. Częste spożywanie napojów gazowanych i owoców cytrusowych osłabia szkliwo. Bakterie próchnicotwórcze wytwarzają kwasy. Kwasy te rozpuszczają kryształy hydroksyapatytu w szkliwie. Ten proces nazywamy demineralizacją.

Inne czynniki szkodliwe dla szkliwa to:

• Nieprawidłowa higiena jamy ustnej – brak szczotkowania lub nitkowania.
• Bruksizm – nawykowe zgrzytanie lub zaciskanie zębów.
• Choroby – na przykład refluks żołądkowo-przełykowy.
• Niektóre leki – mogą wpływać na skład śliny.
• Suchość w jamie ustnej – ślina neutralizuje kwasy.

Uszkodzone szkliwo nie ma zdolności do samoregeneracji. Dlatego ochrona szkliwa jest bardzo ważna.

Objawy uszkodzonego szkliwa

Uszkodzenie szkliwa objawia się na różne sposoby. Zależą one od stopnia zaawansowania problemu. Pierwszym objawem może być zwiększona wrażliwość zębów. Odczuwasz ból na zimno, ciepło lub słodkie pokarmy. Wrażliwość pojawia się, gdy odsłonięta zostaje zębina. Zębina zawiera kanaliki. Prowadzą one do miazgi zęba.

Inne objawy obejmują:

• Zmiany w wyglądzie zębów – matowość, przebarwienia.
• Widoczne ubytki lub wykruszenia na powierzchni zęba.
• Nierówna lub szorstka powierzchnia szkliwa.
• Pęknięcia na szkliwie, czasem widoczne gołym okiem.

Jak rozpoznać pęknięte szkliwo?

Pęknięcia szkliwa mogą być trudne do zauważenia. Czasem są to mikropęknięcia. Dentysta może je rozpoznać podczas badania. Stosuje się specjalne metody diagnostyczne. Jedną z nich jest transiluminacja. Polega na prześwietleniu zęba światłem. Pęknięcia stają się wtedy lepiej widoczne.

Skutki nieleczonego uszkodzenia szkliwa

Ignorowanie problemu uszkodzonego szkliwa prowadzi do poważnych konsekwencji. Odsłonięta zębina jest bardziej podatna na próchnicę. Bakterie łatwiej wnikają w głąb zęba. Próchnica może szybko postępować. Może dotrzeć do miazgi zęba. Powoduje to stan zapalny miazgi. Taki stan wymaga leczenia kanałowego. W skrajnych przypadkach ząb może wymagać usunięcia.

Uszkodzone szkliwo wpływa także na estetykę. Zęby stają się matowe i przebarwione. Uśmiech traci swój naturalny blask. Problemy ze szkliwem mogą prowadzić do bólu. Utrudniają codzienne funkcjonowanie.

Metody leczenia uszkodzonego szkliwa

Leczenie uszkodzonego szkliwa zależy od stopnia uszkodzenia. W początkowych fazach demineralizacji możliwa jest remineralizacja. Polega na odbudowie minerałów w szkliwie. Stosuje się specjalne pasty i preparaty z fluorem. Fluor wzmacnia szkliwo. Tworzy bardziej odporną strukturę.

W przypadku większych ubytków konieczne są zabiegi stomatologiczne.

Zabiegi stomatologiczne na uszkodzone szkliwo

Stomatolog może zastosować różne metody naprawy. Niewielkie ubytki wypełnia się materiałem kompozytowym. Materiał ten dobiera się do koloru zęba. W przypadku pęknięć lub większych uszkodzeń stosuje się bonding. Polega na nałożeniu żywicy kompozytowej na powierzchnię zęba. Żywica utwardzana jest światłem.

Bardziej rozległe uszkodzenia wymagają licówek lub koron. Licówki to cienkie płatki materiału. Nakleja się je na przednią powierzchnię zęba. Mogą być kompozytowe lub porcelanowe. Korony protetyczne pokrywają cały ząb. Stosuje się je przy znacznym zniszczeniu tkanki zęba.

Wspieranie remineralizacji szkliwa

Remineralizację można wspierać codzienną pielęgnacją. Kluczowe jest używanie past do zębów z fluorem. Fluor dostarcza minerałów. Wzmacnia strukturę szkliwa. Płukanki z fluorem także pomagają. Specjalne preparaty do aplikacji w gabinecie stomatologicznym mają wyższe stężenie fluoru. Dentysta może zalecić takie zabiegi.

Dieta ma duży wpływ na zdrowie szkliwa. Unikaj częstego podjadania między posiłkami. Ogranicz spożycie słodkich i kwaśnych produktów. Pij wodę po jedzeniu i piciu. Pomaga to neutralizować kwasy. Spożywaj produkty bogate w wapń i fosfor. Są to minerały budujące szkliwo.

Zapobieganie uszkodzeniom szkliwa i domowa pielęgnacja

Profilaktyka jest najlepszą metodą ochrony szkliwa. Regularne i dokładne szczotkowanie zębów to podstawa. Używaj pasty z fluorem. Szczotkuj zęby co najmniej dwa razy dziennie. Stosuj nić dentystyczną. Pomaga ona usuwać resztki jedzenia. Czyść przestrzenie międzyzębowe codziennie.

Unikaj czynników ryzyka. Ogranicz słodkie i kwaśne napoje. Pij je przez słomkę, jeśli musisz. Unikaj gryzienia twardych przedmiotów. Mogą one powodować pęknięcia szkliwa. W przypadku bruksizmu rozważ stosowanie szyn relaksacyjnych na noc. Szyny chronią zęby przed zgrzytaniem.

Domowe sposoby na wzmocnienie szkliwa obejmują zdrową dietę. Spożywaj produkty mleczne, warzywa liściaste i orzechy. Zawierają one minerały potrzebne szkliwu. Picie zielonej herbaty może także wspierać zdrowie jamy ustnej.

Rola regularnych wizyt u dentysty

Regularne wizyty u dentysty są niezbędne. Pozwalają na wczesne wykrycie problemów ze szkliwem. Dentysta oceni stan szkliwa. Zauważy początki demineralizacji lub pęknięcia. Zaleca się wizyty kontrolne co sześć miesięcy.

Podczas wizyty dentysta może wykonać profesjonalne czyszczenie. Usunie płytkę nazębną i kamień. Są one siedliskiem bakterii. Może także zastosować zabiegi profilaktyczne. Na przykład lakierowanie zębów fluorem. Dentysta udzieli indywidualnych porad. Dotyczą one higieny i diety. Dbanie o zęby i regularne konsultacje to klucz. Pomagają zachować zdrowe uzębienie przez całe życie.